Press release

Το Met παρουσιάζει τρεις αιώνες ελληνικής τέχνης, από τον Αλέξανδρο έως την Κλεοπάτρα

English

Ημερομηνίες έκθεσης: 18 Απριλίου - 17 Ιουλίου 2016 
Τοποθεσία έκθεσης: The Tisch Galleries (Γκαλερί 899), 2ος όροφος
Προεπισκόπηση για τον Τύπο: 11 Απριλίου 10 π.μ. - μεσημέρι 

Οι κατακτήσεις του Μεγάλου Αλεξάνδρου μεταμόρφωσαν τον αρχαίο κόσμο, καθιστώντας δυνατό το εμπόριο και τις πολιτιστικές ανταλλαγές σε μεγάλες αποστάσεις. Η δημιουργία  ενός κύκλου  καλλιτεχνών στην αυλή του Αλεξάνδρου και η εκτεταμένη υποστήριξη των τεχνών , παρείχαν ένα μοντέλο για τους διαδόχους του, τους ελληνιστικούς βασιλείς, που διοίκησαν κατόπιν το μεγαλύτερο μέρος της αυτοκρατορίας του. Την άνοιξη του 2016, μια μεγάλη διεθνής έκθεση δανεισμένων εκθεμάτων θα εστιάσει –για πρώτη φορά στις Ηνωμένες Πολιτείες– στον εκπληκτικό πλούτο, την εξαιρετική δεξιοτεχνία και τα τεχνικά επιτεύγματα της ελληνιστικής περιόδου (323-30 π.Χ.) – τους τρεις αιώνες από τον Αλέξανδρο έως την Κλεοπάτρα. Η έκθεση θα φιλοξενηθεί στο Metropolitan Museum of Art, στις 18 Απριλίου 2016, με τίτλο «Pergamon and the Hellenistic Kingdoms of the Ancient World». Στα εκθέματα περιλαμβάνονται περισσότερα από 265 εκλεκτά αντικείμενα που δημιουργήθηκαν υπό την προστασία των ηγεμόνων των ελληνιστικών βασιλείων, με έμφαση στην αρχαία πόλη της Περγάμου. Τα εκθέματα περιλαμβάνουν γλυπτά από μάρμαρο, ορείχαλκο και πηλό, χρυσά κοσμήματα, γυάλινα αγγεία, έγγλυφους ημιπολύτιμους λίθους, καθώς και πολύτιμα μέταλλα και νομίσματα που αποκαλύπτουν τη διαχρονική κληρονομιά των ελληνιστικών καλλιτεχνών και τη βαθιά επιρροή τους στη ρωμαϊκή τέχνη. Η αρχαία πόλη της Περγάμου (γνωστή σήμερα στην Τουρκία ως Bergama) ήταν η πρωτεύουσα του βασιλείου των Ατταλιδών που εκτεινόταν σε μεγάλο τμήμα   της Μικράς Ασίας.   

Η έκθεση πραγματοποιείται με τη στήριξη του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος και του Ιδρύματος Betsy and Edward Cohen /Areté Foundation.

Πρόσθετη υποστήριξη παρέχεται από τους Dorothy και Lewis B. Cullman, Renée Belfer, Diane Carol Brandt, Gilbert και Ildiko Butler, Mary και Michael Jaharis και το Φιλανθρωπικό Ταμείο της Οικογένειας Βλάχου.

Η έκθεση διασφαλίζεται από το Ομοσπονδιακό Συμβούλιο για τις Τέχνες και τις Ανθρωπιστικές Επιστήμες. 

Η έκθεση αντιπροσωπεύει μια ιστορική συνεργασία μεταξύ του Met και του Μουσείου της Περγάμου στο Βερολίνο, του οποίου τα περίφημα γλυπτά αποτελούν περίπου το ένα τρίτο των εκθεμάτων.  Εκπροσωπούνται επίσης πολυάριθμα εξέχοντα μουσεία στην Ελλάδα, τη Δημοκρατία της Ιταλίας, άλλες ευρωπαϊκές χώρες, το Μαρόκο, την Τυνησία και τις Ηνωμένες Πολιτείες, μέσων αντικειμένων που δεν έχουν ποτέ πριν απομακρυνθεί από τις μουσειακές συλλογές τους. 

Επισκόπηση της έκθεσης

Μετά τις στρατιωτικές επιτυχίες του Μεγάλου Αλεξάνδρου και των διαδόχων του, η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού έγινε αισθητή από την κοιλάδα του Ινδού ποταμού έως τα Στενά του Γιβραλτάρ. Η συγκέντρωση του πλούτου και της ισχύος στα νεοσύστατα ελληνιστικά βασίλεια των Πτολεμαίων, των Σελευκιδών, των Ατταλιδών και των Αντιγονιδών καθώς και  του βασιλείου των Συρακουσών στη Σικελία, καλλιέργησαν μια ασύγκριτη έκρηξη δημιουργικότητας σε όλες τις τέχνες. Η συγχώνευση της Κλασσικής Ελληνικής κυρίως με τις  πολιτιστικές παραδόσεις της Ανατολής επέφεραν νέα καλλιτεχνικά πρότυπα και συμβάσεις στο γούστο και το στυλ. 

Η έκθεση αρχίζει με τον Αλέξανδρο, ο αυλικός γλύπτης του οποίου, ο Λύσιππος, ήταν ένας από τους πιο καινοτόμους και σημαίνοντες καλλιτέχνες της εποχής του. Μόνο αυτός είχε το δικαίωμα να δημιουργεί επίσημα γλυπτά πορτραίτα του βασιλιά. Παρόλο που δεν έχει διασωθεί κανένα έργο του Λύσιππου, η έκθεση παρουσιάζει εξαιρετικά αντίγραφα που παράχθηκαν αργότερα, παράλληλα με ελληνιστικά έργα τέχνης  που επηρεάστηκαν  από το πρωτοποριακό του στυλ. Μια σειρά από μνημειακά γλυπτά πορτραίτα μεγάλων ελληνιστικών ηγεμόνων από τη βίλλα των παπύρων (Villa dei Papiri) στην Αρχαία Ηράκλεια (Herculaneum), τα οποία ποτέ πριν δεν παρουσιάστηκαν στις Ηνωμένες Πολιτείες, αποτελούν τη μεγαλύτερη ομάδα ελληνιστικών βασιλικών πορτραίτων από ένα ενιαίο αρχαιολογικό σύνολο. Επιπλέον,  έργα που βρέθηκαν σε πρόσφατες ανασκαφές στη  Μακεδονία μαρτυρούν τον πολυτελή τρόπο ζωής της περιόδου και επεξηγούν τα  ταφικά  έθιμα των ελληνιστικών βασιλέων.

Με την εκτενώς ανασκαμμένη άνω και κάτω ακρόπολή της, το Ασκληπιείο (ιαματικό ιερό) και τους τάφους έξω από τα τείχη της πόλης, η Πέργαμος είναι ένα από τα καλύτερα διατηρημένα παραδείγματα βασιλικής πρωτεύουσας της ελληνιστικής περιόδου. Μια επιλογή ιστορικών αρχαιολογικών υλικών όπως  σημειωματάρια, φωτογραφίες, τεχνικά σχέδια και υδατογραφίες, όπως και δύο πανοραμικά έργα ζωγραφικής του 19ου αιώνα, μαρτυρούν τη μακρά ιστορία της Περγάμου ως αρχαιολογικού χώρου. Η έκθεση παρουσιάζει ένα πανόραμα 360 μοιρών από τον καλλιτέχνη Yadegar Asisi που αποτελεί την πιο πρόσφατη προσπάθεια αναπαράστασης  της αρχαία ακρόπολης. Αποτέλεσμα πολυετούς έργου, το πανόραμα του Asisi  που απεικονίζει την Πέργαμο το έτος 129 μ.Χ., αντανακλά τις τρέχουσες επιστημονικές απόψεις και υπήρξε το επίκεντρο μιας έκθεσης το 2011 στο Βερολίνο. Η υποστήριξη των τεχνών από τους ελληνιστικούς βασιλείς οδήγησε στην ανάπτυξη νέων θεσμών, κυρίως βιβλιοθηκών και μουσείων, που έχουν εξελιχθεί σε πυλώνες του σύγχρονου πολιτισμού. Η έννοια της ιστορίας της τέχνης και η πρακτική της τεχνοκριτικής άρχισαν επίσης εκείνη την περίοδο. Το ιερό της Αθηνάς, της θεάς της σοφίας, στην Πέργαμο, αντιπροσωπεύεται από ένα ελληνιστικό μαρμάρινο άγαλμα της Αθηνάς Παρθένου, ύψους 4 μ., πρόσφατα ανακαινισμένου για αυτή την έκθεση. Η σημασία του επικού ποιητή Ομήρου στους ελληνιστικούς χρόνους τονίζεται μέσω του αλληγορικού αναγλύφου , γνωστού ως «Αποθέωση του Ομήρου», πιθανότατα αφιέρωμα του νικητή ενός διαγωνισμού ποίησης. 

Στο απόγειο της εξουσίας τους, τον 3ο και 2ο αιώνα π.Χ., οι ηγεμόνες  της Περγάμου έλεγχαν ένα μεγάλο τμήμα της Μικράς Ασίας. Τα επιτεύγματα των Ατταλιδών βασιλέων παρουσιάζονται μέσω των βασιλικών μνημείων· λίθινα ανάγλυφα όπλων και τροπαίων από το ιερό της Αθηνάς στην Πέργαμο απεικονίζουν τα λάφυρα του πολέμου, τα οποία μαζί με  πραγματικό στρατιωτικό εξοπλισμό της περιόδου, διακοσμημένο με δυναστικά και θρησκευτικά σύμβολα, αποδεικνύουν την δεξιοτεχνίατων ελληνιστικών οπλουργών. Ένα ορόσημο  της έκθεσης είναι τα αρχιτεκτονικά γλυπτά από το Βωμό της Περγάμου, του οποίου το δραματικό ύφος αποτελούσε μια ριζική απομάκρυνση από τα προηγούμενα στυλ και επηρέασε σε μεγάλο βαθμότη μετέπειτα ευρωπαϊκή τέχνη. Ακρωτήρια από την οροφή του Βωμού, μια επιλογή από τις πλάκες της ζωφόρου του Τηλέφου και διάφορα αρχιτεκτονικά μέλη καθώς και θραύσματα αναγλύφων από τη μνημειώδη ζωφόρο της Γιγαντομαχίας, αποπνέουν  δέος για αυτό το μοναδικό μνημείο. 

Άφθονα πολυτελή αντικείμενα σε διάφορα υλικά παρήχθησαν από τεχνίτες για βασιλείς και άλλους επίλεκτους πολίτες. Πορτραίτα της βασιλικής οικογένειας των Ατταλιδών προσωποποιούν τους ανθρώπους που διοργάνωναν καλαίσθητα συμπόσια με εξεζητημένη ψυχαγωγία στα βασιλικά παλάτια. Η πρακτική της μικρογλυπτικής σε ημιπολύτιμους λίθους (Cameo), που εφευρέθηκε κατά την ελληνιστική περίοδο, αντιπροσωπεύεται από ένα από τα μεγαλύτερα και πιο εντυπωσιακά παραδείγματα: τη «Vienna Cameo» που απεικονίζει έναν βασιλιά και μια βασίλισσα από την Πτολεμαϊκή Αίγυπτο, με πλουσιοπάροχη ένδυση και  θεικό  συμβολισμό. Εξαίσια αρχαία υαλικά, χρυσά και ασημένια σκεύη για συμπόσια και θρησκευτικές τελετουργίες, νομίσματα με βασιλικά πορτραίτα, έγγλυφοι  ημιπολύτιμοι λίθοι και κοσμήματα από όλα τα μέρη του ελληνιστικού κόσμου, αποκαλύπτουν το υψηλό τεχνικό επίπεδο των καλλιτεχνών της ελληνιστικής περιόδου στην υπηρεσία των βασιλέων. Μια μικρή επιλογή πραγματικών επιπλώσεων θυμίζει την πλούσια διακόσμηση των  ανακτόρων, που περιελάμβανε ψηφιδωτά δάπεδα, τοιχογραφίες, διακοσμητικά γλυπτά,  και έπιπλα από ξύλο, μάρμαρο, και ορείχαλκο.

Η Ρώμη έγινε κυρίαρχη δύναμη στην Ανατολική Μεσόγειο και εξελίχθηκε σε σημαντικό κέντρο για την ελληνιστική τέχνη κατά τον 1ο αιώνα π.Χ. Η ρωμαϊκή επέκταση  στην ανατολή ήταν μια μακροχρόνια  διαδικασία, που ξεκίνησε ήδη από το 229 π.Χ., όταν ο πρώτος ρωμαϊκός στρατός διέσχισε την Αδριατική Θάλασσα. Όταν ο Άτταλος ΙΙΙ, ο τελευταίος ηγεμόνας της δυναστείας των Ατταλιδών, κληροδότησε την Πέργαμο στη Ρώμη με το θάνατό του το 133 π.Χ., η παρουσία της Ρώμης στη Μικρά Ασία ενισχύθηκε ακόμα περισσότερο. Η ορειχάλκινη κεφαλή ανδρός, του λεγόμενου «Ανησυχούντος Άνδρα», που ανασκάφηκε στο  νησί της Δήλου,  αποτελεί μια εύγλωττη απόδειξη των ταραγμένων καιρών. Πολλοί νέοι τύποι γλυπτών που ανταποκρίνονταν στα ρωμαϊκά γούστα παρουσιάζονται μέσω διάσημων έργων, όπως ο «Κοιμώμενος Ερμαφρόδιτος». Η κυκλοφορία των έργων τέχνης στην ύστερη ελληνιστική εποχή απεικονίζεται με υλικό που βρέθηκε σε ναυάγια, όπως σημαντικά  ευρήματα από το ναυάγιο των Αντικυθήρων που στεγάζονται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο των Αθηνών, καθώς και ευρήματα από το  ναυάγιο της Mahdia στα ανοικτά των ακτών της Τυνησίας. Ο υπέροχος κρατήρας «Borghese», ένα είδος λίθινου αγγείου μνημειακής κλίμακας αποτελεί εξαιρετικό παράδειγμα της νέας διακοσμητικής τέχνης που δημιουργήθηκε από έλληνες γλύπτες για πολυτελείς ρωμαϊκές επαύλεις. 

Η σύνθετη ιστορία του σχηματισμού της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας παρουσιάζεται μέσα από πορτραίτα ιστορικών προσώπων, που περιλαμβάνουν τον Μιθριδάτη Ευπάτωρα, τον Πομπήιο, τον Ιούλιο Καίσαρα και την Κλεοπάτρα. Η έκθεση ολοκληρώνεται με τον Ρωμαίο Αυτοκράτορα Αύγουστο και τους τελευταίους ελληνιστικούς ηγεμόνες. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το εξαιρετικό γλυπτό του Juba ΙΙ, ο  οποίος προσκομίστηκε στη Ρώμη, ως μέρος του θριάμβου του Καίσαρα για την κατάκτηση της Νουμιδίας, όπου και έλαβε τη μόρφωσή του και ο οποίος αργότερα ανέλαβε το θρόνο της Μαυρητανίας από τον Αύγουστο ως εντολοδόχος βασιλιάς. Αν και η εξουσία των ελληνιστικών βασιλείων τερματίστηκε στα τέλη του 1ου αιώνα π.Χ. με την ήττα της Κλεοπάτρας και του Μάρκου Αντώνιου στη ναυμαχία του Ακτίου, οι καινοτομίες των καλλιτεχνών στην υπηρεσία των ελληνιστικών  ηγεμόνωνείς  επηρέασαν τη ρωμαϊκή αυτοκρατορική τέχνη για αιώνες. 

Κατάλογος της έκθεσης

Η έκθεση συνοδεύεται από πλούσιο εικονογραφημένο κατάλογο κατάλληλο για τους μελετητές και το ευρύ κοινό. Το βιβλίο δημοσιεύθηκε από το Metropolitan Museum of Art, διανέμεται από τις εκδόσεις Yale University Press και περιλαμβάνει πρωτοποριακή έρευνα από ειδικούς. Ο κατάλογος είναι διαθέσιμος για αγορά στο The Met Store ($65 με σκληρό εξώφυλλο). 

Ο κατάλογος πραγματοποιήθηκε με τη στήριξη του Ιδρύματος Andrew W. Mellon Foundation, των James και Mary Hyde Ottaway, Mary και Michael Jaharis και του Φιλανθρωπικού Ιδρύματος Jenny Boondas Fund.

Σχετικά  προγράμματα

Εκπαιδευτικά προγράμματα, που παρέχονται δωρεάν με την είσοδο στο μουσείο,  περιλαμβάνουν εκθεσιακές περιηγήσεις, το πρόγραμμα «Picture This!» στις 12 Μαΐου 2016 για τους επισκέπτες με μειωμένη ή καθόλου όραση, όπως και ένα διήμερο διεθνές συμπόσιο στις 4 και 5 Μαΐου 2016. Επιπλέον, την Παρασκευή 15 Απριλίου 2016 στις 7:00 μ.μ., το κονσέρτο για τους συνδρομητές Pergamon: The Romantic Obsession, το  οποίο αποτελεί μέρος της σειράς MetLiveArts, θα παρουσιάσει τη σοπράνο Susanna Phillips και τον μπάσο-βαρύτονο Shenyang, τον πιανίστα Brian Zeger και τον καθηγητή του Bard College, Christopher Gibbs, ο οποίος θα αναλύσει το πλαίσιο που συνδέει τον συνθέτη με την αρχαία Ελλάδα. Οι τιμές των εισιτηρίων ξεκινούν από $50 και περιλαμβάνουν την είσοδο στο μουσείο. 

Το συμπόσιο πραγματοποιείται με τη στήριξη των Mary και Michael Jaharis και του Γερμανικού Ερευνητικού Ιδρύματος DFG (Deutsche Forschungsgemeinschaft).

Το πρόγραμμα Pergamon: The Romantic Obsession υλοποιήθηκε με τη στήριξη του ιδρύματος Isaacson-Draper Foundation.

Διατίθεται προς ενοικίαση μια ακουστική ξενάγηση, στο πλαίσιο του  ηχητικού οδηγού του μουσείου ($7, $6 για μέλη, $5 για παιδιά κάτω των 12 ετών).

Ο Ηχητικός Οδηγός επιχορηγείται  από την Bloomberg Philanthropies. 

Η έκθεση παρουσιάζεται στην ιστοσελίδα του Met (www.metmuseum.org), όπως και στα Facebook, Instagram και Twitter με το hashtag #MetPergamon. 

Η έκθεση διοργανώθηκε από τον Carlos A. Picon, Διευθύνοντα Επιμελητή του Τμήματος Ελληνικής και Ρωμαϊκής Τέχνης του μουσείου και τον Seán Hemingway, Επιμελητή, με τη βοήθεια των λοιπών μελών του προσωπικού: Christopher S. Lightfoot, Joan R. Mertens, Επιμελητές και Κυριακή Κάρογλου, Αναπληρώτρια Επιμελήτρια, Lillian Bartlett Stoner, Βοηθό Έρευνας, Paul Zanker, Dietrich von Bothmer Διακεκριμένο Ερευνητή, καθώς την Ariel Herrmann, Ανεξάρτητη Μελετήτρια. H μουσειογραφική μελέτη έγινε από τον Daniel Kershaw, Διευθυντή Σχεδιασμού της Έκθεσης, τα γραφικά από τη γραφίστρια Ria Roberts, ο φωτισμός από τον Clint Ross Coller και τον Richard Lichte, Διευθυντές Σχεδιασμού Φωτισμού, όλοι του Τμήματος Σχεδιασμού του Μουσείου.

# # # 

11 Απριλίου 2016

Press resources